Ai nuôi được vài năm cũng muốn tăng số tổ. Câu hỏi là tăng nhanh tới đâu.
Nhân quá nhanh thì cả đàn mẹ lẫn đàn con đều mỏng, và sau vài năm cả trại đi xuống.
- Chỉ tách từ đàn dư sức rõ ràng, không tách đại trà
- Giữ lại vài đàn nguyên mỗi năm làm nguồn dự phòng
- Nguồn hoa quanh nhà giới hạn số tổ tối đa
- Tăng gấp đôi mỗi năm là quá nhanh
Vì sao nhân nhanh lại hỏng
Mỗi lần tách là đàn mẹ mất một nửa quân và một nửa dự trữ.
Tách năm nào cũng tách, mọi đàn đều tách, thì không đàn nào kịp hồi hẳn.
Sau vài năm thì cả trại toàn đàn mỏng: nhiều tổ nhưng tổ nào cũng yếu, mật thì gần như không có.
Và khi gặp một mùa khó bất thường thì mất hàng loạt, vì không đàn nào đủ dự trữ.
Đây là chuyện xảy ra khá nhiều với người muốn mở rộng nhanh để bán tổ.
| Cách làm | Sau ba năm | Sau năm năm |
|---|---|---|
| Tách mọi đàn mỗi năm | Nhiều tổ nhưng mỏng | Mất hàng loạt khi gặp mùa khó |
| Tách một phần, giữ lại vài đàn nguyên | Tăng vừa phải, đàn khoẻ | Trại ổn định |
| Không tách bao giờ | Số tổ không tăng | Bỏ lỡ cơ hội nhân |
| Tách theo sức từng đàn | Tăng chậm mà chắc | Nền tốt để mở rộng |
Nguyên tắc ở Ong Zú
Mỗi năm chỉ tách một phần số đàn đủ điều kiện, không tách hết.
Đàn nào tách năm nay thì năm sau để nguyên cho hồi.
Luôn giữ lại vài đàn khoẻ nhất không tách, để làm nguồn dự phòng và để thu mật.
Không tách đàn nào chưa qua một năm ổn định.
Bốn nguyên tắc này làm trại tăng chậm hơn nhưng nền vững hơn.
Nguồn hoa là giới hạn thật
Đây là điều nhiều người bỏ qua khi tính chuyện nhân đàn.
Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét. Nuôi thêm tổ ở cùng một chỗ nghĩa là chia lại cùng một nguồn hoa.
Vượt quá sức chứa của vùng thì các đàn tranh nhau, đàn nào cũng mỏng, và tổng sản lượng không tăng dù số tổ tăng.
Muốn tăng thật thì phải mở thêm điểm nuôi cách xa, hoặc trồng bổ sung nguồn hoa trước một hai mùa.
Ở miền Trung thì mùa khô kéo dài tới tám tháng nên quãng thiếu hoa rất dài, nên việc này càng cần tính trước.
Nhịp tăng hợp lý
Không có con số chuẩn, nhưng tăng gấp đôi mỗi năm là quá nhanh với phần lớn trường hợp.
Tăng vừa phải, kèm theo việc trồng bổ sung nguồn hoa và mở thêm điểm nuôi khi cần, thì bền hơn.
Và nên tính cả tỉ lệ mất đàn: năm nào cũng có vài đàn hỏng vì lý do này khác.
Cách thực tế là đặt mục tiêu theo số đàn khoẻ chứ không theo tổng số tổ.
Chất lượng dòng qua các năm
Nếu chỉ tách từ những đàn khoẻ nhất thì sau vài năm, cả trại đều là hậu duệ của mấy đàn tốt.
Ngược lại tách đại trà từ mọi đàn, kể cả đàn èo uột, thì chất lượng chung đi xuống.
Ghi rõ trong sổ tổ con sinh ra từ tổ nào. Sau vài năm nhìn lại là biết dòng nào khoẻ, dòng nào hay hỏng.
Đó là thông tin không mua được, và chỉ có nếu ghi từ đầu.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Tách mọi đàn đủ sức trong cùng một năm
- Nhân đàn mà không tính tới giới hạn nguồn hoa
- Tách từ cả những đàn èo uột cho đủ số lượng
Câu hỏi thường gặp
Mỗi năm nên tăng bao nhiêu tổ?
Không có con số chuẩn, nhưng gấp đôi mỗi năm là quá nhanh.
Có nên tách từ mọi đàn khoẻ không?
Không. Nên giữ lại vài đàn nguyên làm nguồn dự phòng và để thu mật.
Nuôi bao nhiêu tổ một chỗ là vừa?
Tuỳ nguồn hoa trong bán kính vài trăm mét. Vượt quá thì các đàn tranh nhau.
Muốn tăng nhiều thì làm sao?
Mở thêm điểm nuôi cách xa và trồng bổ sung nguồn hoa trước.
Vì sao nên ghi tổ con sinh ra từ tổ nào?
Sau vài năm nhìn lại là biết dòng nào khoẻ, dòng nào hay hỏng.