Tách xong là bắt đầu quãng hồi hộp nhất. Mình không biết chúa ở bên nào, và cũng không nên mở ra tìm.
May là có mốc thời gian và dấu hiệu rõ ràng để theo dõi từ ngoài.
- Mốc quan trọng nhất là tuần thứ tư đến thứ sáu
- Dấu hiệu chắc nhất là ong non tập bay trước cửa
- Không mở thùng trong sáu tuần đầu trừ khi có sự cố
- Quá tám tuần không có ong non thì tính ghép đàn
Lịch theo dõi tám tuần
Chỉ nhìn từ ngoài, mỗi ngày vài phút.
| Mốc | Bên có chúa | Bên không chúa | Việc cần làm |
|---|---|---|---|
| Tuần 1 | Ra vào ít, đang sắp xếp | Giống hệt | Để yên, chống kiến |
| Tuần 2 | Bắt đầu ổn định | Vẫn tương tự | Nhìn từ ngoài |
| Tuần 3 | Ra vào đều hơn | Vẫn tương tự | Nhìn từ ngoài |
| Tuần 4–6 | Ong non tập bay | Không thấy ong non | Mốc quyết định |
| Tuần 6–8 | Quân tăng dần | Quân bắt đầu giảm | Xác nhận |
| Sau 8 tuần | Đàn đứng vững | Suy rõ | Tính ghép nếu cần |
Vì sao mốc bốn đến sáu tuần
Đó là khoảng thời gian đủ để một lứa ong non nở ra và bắt đầu tập bay.
Nếu bên nào có chúa thì tới mốc đó sẽ thấy đám ong nhỏ lượn vòng vòng trước cửa vào giữa trưa nắng.
Nếu bên không có chúa mà tự gây được chúa mới thì sẽ thấy muộn hơn, vì còn phải chờ chúa nở, bay giao phối rồi về đẻ.
Vì vậy chưa thấy ở tuần thứ tư cũng chưa kết luận được gì. Phải chờ tới hết tuần thứ sáu.
Tuần đầu quan trọng nhất về chống kiến
Sau khi tách, cả hai đàn đều yếu hơn bình thường, và mùi mật vương ra thu hút kiến.
Vì vậy tuần đầu phải kiểm chân chống kiến hằng ngày thay vì hằng tuần.
Cắt sạch cành lá chạm thùng, giữ khoảng trống quanh cả hai thùng.
Ở miền Trung thì mùa khô dài nên kiến hoạt động mạnh gần như quanh năm, nên đây là việc không được bỏ.
Nhiều tổ mới tách mất không phải vì không gây được chúa, mà vì kiến vào trong tuần đầu.
Khi nào mới nên mở thùng
Chỉ mở khi có dấu hiệu bất thường rõ: xác ong nhiều trước cửa, ong bò không bay được, mùi lạ từ thùng.
Hoặc sau khi đã qua mốc sáu đến tám tuần mà vẫn không thấy ong non, quân lại giảm dần.
Ngoài hai trường hợp đó thì để yên. Mở sớm chỉ làm chậm quá trình gây chúa.
Ở Ong Zú, nguyên tắc là không mở thùng tổ mới tách trong sáu tuần đầu, trừ khi thấy kiến hoặc thùng nghiêng.
Nếu một bên không gây được chúa
Qua tám tuần không có ong non, quân giảm rõ, thì nên chấp nhận.
Ghép phần quân còn lại về đàn kia hoặc về một đàn khoẻ khác.
Cách ghép: đặt hai thùng sát nhau vài ngày cho quen hơi, rồi chuyển dần phần bọng và quân sang. Làm chiều mát, nhẹ tay.
Thùng trống thu về, làm sạch, phơi nắng để dành cho lần tách sau.
Ghi lại vào sổ: tách ngày nào, bên nào không gây được chúa. Sau vài lần là thấy quy luật và điều chỉnh được cách chia.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Mở thùng tìm chúa sau vài ngày vì sốt ruột
- Kết luận mất chúa trước mốc sáu tuần
- Bỏ qua chống kiến trong tuần đầu sau tách
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì biết bên nào có chúa?
Thường tới tuần thứ tư đến thứ sáu, khi thấy ong non tập bay.
Chưa thấy ong non ở tuần thứ tư có sao không?
Chưa kết luận được. Phải chờ hết tuần thứ sáu.
Có nên cho ăn hai đàn sau khi tách không?
Chỉ khi thấy dấu hiệu đói rõ. Nếu chia đủ dự trữ thì thường không cần.
Vì sao tuần đầu phải kiểm kiến hằng ngày?
Vì cả hai đàn đều yếu và mùi mật vương ra thu hút kiến.
Cả hai bên đều không có ong non thì sao?
Hiếm gặp. Nên mở kiểm tra và tính ghép cả hai về một đàn khác.