Mọi mốc thời gian trong việc nuôi ong dú đều bắt nguồn từ một con số: bao lâu thì một quả trứng thành con ong bay được.
Hiểu vòng đời thì hiểu vì sao phải chờ sáu tuần, vì sao đàn mất chúa lại sụp muộn.
- Từ trứng tới ong trưởng thành mất vài tuần
- Mốc bốn đến sáu tuần khi tách đàn bắt nguồn từ đây
- Đàn tự làm mới liên tục bằng lứa kế cận
- Ngừng đẻ vài tuần là đàn bắt đầu hao quân
Các giai đoạn
Chúa đẻ trứng vào bọng đã được ong thợ chuẩn bị sẵn thức ăn, rồi bọng được bịt lại.
Trứng nở thành ấu trùng, ăn phần thức ăn đã dự trữ trong bọng đó.
Ấu trùng phát triển rồi hoá nhộng, vẫn trong bọng kín.
Cuối cùng ong trưởng thành cắn bọng chui ra.
Toàn bộ quá trình mất vài tuần, khác nhau chút giữa các loài và theo nhiệt độ.
| Giai đoạn | Diễn ra ở đâu | Điều đáng chú ý |
|---|---|---|
| Trứng | Trong bọng đã bịt kín | Không nhìn thấy từ ngoài |
| Ấu trùng | Trong bọng | Ăn thức ăn dự trữ sẵn |
| Nhộng | Trong bọng | Giai đoạn dài nhất |
| Ong non mới ra | Trong tổ | Làm việc bên trong |
| Ong tập bay | Trước cửa tổ | Dấu hiệu quan trọng nhất |
| Ong kiếm ăn | Ngoài tổ | Lớp lớn tuổi nhất |
Vì sao khác ong mật
Ong mật nuôi ấu trùng trong ô sáp mở, ong thợ cho ăn dần trong suốt quá trình.
Ong dú thì bỏ sẵn toàn bộ thức ăn vào bọng rồi bịt kín lại. Ấu trùng tự ăn phần đó cho tới khi trưởng thành.
Vì vậy không thể mở ra kiểm tra ấu trùng như ở ong mật mà không phá vỡ bọng.
Đây cũng là lý do người nuôi ong dú dựa vào dấu hiệu bên ngoài nhiều hơn hẳn.
Ong non tập bay: dấu hiệu quan trọng nhất
Vào giữa trưa nắng, nếu thấy một đám ong nhỏ bay lượn vòng vòng trước cửa tổ thì đó là ong non đang tập bay và ghi nhớ vị trí.
Đây là bằng chứng chắc nhất rằng đàn có chúa và chúa đang đẻ, mà không cần mở thùng.
Với tổ mới tách, thấy dấu hiệu này ở tuần thứ tư đến thứ sáu nghĩa là mọi việc đang đi đúng hướng.
Không thấy suốt hơn sáu tuần thì mới nên mở kiểm tra.
Đây là kỹ năng quan sát đáng học nhất với người nuôi ong dú.
Đàn tự làm mới liên tục
Trong một đàn khoẻ, luôn có các lứa ở mọi giai đoạn: trứng, ấu trùng, nhộng, ong non, ong kiếm ăn.
Lớp già chết đi thì lớp mới thay vào. Đàn giữ được số quân ổn định nhờ vậy.
Khi chúa ngừng đẻ vì bất kỳ lý do gì, dòng chảy đó đứt. Nhưng phải vài tuần sau mới thấy rõ, vì các lứa đang trong bọng vẫn tiếp tục nở.
Đó là lý do vấn đề luôn lộ ra muộn hơn thời điểm nó bắt đầu.
Ý nghĩa với người nuôi
Mọi can thiệp đều có độ trễ. Làm gì đó hôm nay thì vài tuần sau mới thấy kết quả.
Vì vậy đừng đánh giá ngay sau khi tách, sau khi dời tổ, hay sau khi cho ăn.
Và ngược lại, khi thấy đàn có vấn đề thì nguyên nhân thường đã xảy ra từ vài tuần trước.
Đây là lý do sổ ghi chép quan trọng: không có sổ thì không lần lại được tới thời điểm bắt đầu.
Những chỗ người nuôi hay vấp
- Đánh giá đàn ngay sau khi can thiệp
- Mở bọng ra xem ấu trùng
- Kết luận mất chúa trước mốc sáu tuần
Câu hỏi thường gặp
Từ trứng tới ong trưởng thành mất bao lâu?
Vài tuần, khác nhau chút giữa các loài và theo nhiệt độ.
Có mở bọng ra xem ấu trùng được không?
Không nên. Bọng bịt kín, mở ra là hỏng cả bọng đó.
Ong non tập bay vào lúc nào trong ngày?
Thường giữa trưa nắng.
Vì sao vấn đề luôn lộ ra muộn?
Vì các lứa đang trong bọng vẫn tiếp tục nở trong vài tuần.
Chúa đẻ bao nhiêu một ngày?
Tuỳ loài và tuỳ mùa. Trong tháng 5 đến tháng 8 thì giảm hẳn.